Een van de dingen die van oudsher al verbonden zijn met scouting is het maken van bouwwerken van touw en hout. Vaak heerst er onder niet-scouts nog al eens een vooroordeel dat bij scouting alleen goede daden worden gedaan en knopen worden gelegd. Inmiddels hebben de meeste mensen wel door dat de dagelijkse goede daad al vele jaren tot het verleden behoort. Wat betreft die knopen: die worden bij veel groepen inderdaad nog geleerd (als een van de vele activiteiten) vaak wordt door het publiek echter vergeten dat het leren van knopen geen doel op zich is. Met de knopen die je leert kun je vele grote en hoge bouwwerken in elkaar zetten. Scouting is veel meer dan alleen het leggen van knopen, maar de keren dat er wel iets aan deze technieken wordt gedaan, gaat het meestal om spectaculaire activiteiten. Kabelbanen, torens, zendmasten, schommels en bruggen, je kunt het allemaal zelf bouwen. Het enige dat je hiervoor nodig hebt is touw, palen en een paar man die de basistechnieken beheersen. Omdat je met een aantal simpele knopen en sjorringen al een heel end komt zullen we die als eerste uitleggen. Daarna zullen we een aantal voorbeelden geven van dingen die je ermee kunt maken.

Platte knoop

Een van de bekendste knopen is de platte knoop. Het is een knoop die erg geschikt is om twee touwen van gelijke dikte aan elkaar vast te maken, bijvoorbeeld bij een vlag in de vlaggemast. Gebruik de platte knoop niet om zware ladingen aan te houden, want onder hoge druk is hij niet betrouwbaar genoeg. Voor kleine klusjes is de knoop erg geschikt en snel gelegd. De tekeningen spreken voor zich. Let wel op dat de twee uiteinden aan dezelfde kant van de knoop uitsteken. Als dat niet zo is dan spreken we van een 'oud wijf', een knoop die niet veel kan hebben.


Schootsteek

Met de schootsteek kun je twee touwen van ongelijke dikte met elkaar verbinden. Ook kun je een touw aan een lus vastmaken, vandaar dat ook deze knoop wordt gebruikt om een vlag op te hangen. Let er ook hier op dat beide korte einden aan dezelfde kant van de knoop zitten.

Halve steek

Een halve steek is eigenlijk een soort halve mastworp Je gebruikt bijvoorbeeld twee halve steken om een sjorring (die verderop aan bod komen) af te ronden. Het is geen knoop die je los gebruikt.

Timmersteek

Met de timmersteek kun je een touw vast maken aan een balk. Met een beetje geluk kun je de timmersteek zelfs gebruiken om een stapel sprokkelhout samenbinden om te verslepen. De timmersteek blijft vastzitten zolang er kracht opstaat. Naar mijn bescheidenmening moet je de timmersteek alleen gebruiken als er vervolgens een sjorring o.i.d. bovenop zit, want zonder dat zou de timmersteek wel eens los kunnen schieten. Er moet wel gezegd worden dat dit ook aan het soort touw kan liggen.

Mastworp

Een belangrijke knoop die je waarschijnlijk veel zult gebruiken is de mastworp. Veel sjorringen kun je heel goed beginnen met de mastworp en je vindt hem dan ook in veel bouwwerken terug. Met een mastworp maak je een touw aan een paal vast.

 

Mooi, dat is het minimum aan knopen dat je moet kennen om te gaan bouwen. Er zijn er natuurlijk nog veel meer, maar die zullen we elders behandelen. Aan knopen alleen heb je niets. Om te gaan bouwen moet je ook kunnen sjorren. De volgende zijn de meest gebruikte sjorringen.

 

Kruissjorring

Hier begint het echte werk. Als je deze sjorring onder de knie hebt kun je de meeste grote bouwwerken in elkaar zetten. Je gebruikt de kruissjorring om twee palen dwars op elkaar vast te zetten in de vorm van een kruis (tja, de naam verraadde het al). Het is de bedoeling dat je de twee palen nadat de sjorring is aangebracht niet meer ten opzichte van elkaar kunnen bewegen en er zware lasten op kunnen rusten. Ik zal deze sjorring in vier stappen uitleggen

1.
Om het touw aan de palen vast te maken leg je een mastworp (zie hierboven) om de staande paal onder de plek waar je wilt dat de palen aan elkaar komen te zitten. Vervolgens hou je de twee palen tegen elkaar aan (dwars op elkaar) boven de mastworp. Dit kun je zelf doen, maar om de sjorring te leggen kan het makkelijk zijn als iemand anders de paal vasthoud. Zorg ervoor dat de dwarspaal voor de staande paal ligt. Haal het touw (dat vastzit aan de staande paal) voor de dwarspaal langs van onder naar boven. Let hierbij op het volgende. Tijdens het sjorren haal je het touw alleen horizontaal en verticaal heen en weer, nooit diagonaal. Je haalt het touw dus nooit dwars over een van de palen. Zie de afbeelding rechts.

2.
Door het touw zo voor respectievelijk achter de palen langs te halen komen ze strak tegen elkaar aan te zitten. Vergeet niet het touw na elk ronde goed aan te trekken zodat er zo min mogelijk speling in zit. Maak het rondje om de palen drie keer. Op het plaatje rechts moet het touw dus nog 1 keer rond.

3.
Om te zorgen dat er geen speling meer zit in de sjorring ga je woelen. Woelen houdt in dat je (zoals jeop de afbeeldingziet) het touw tussen de twee palen om zich zelf heen gaat halen. Zo trek je het touw boven en onder en boven de dwarsbalk naar elkaar toe zodat de knoop strakker komt te zitten. Ook hier maak je drie rondes en zorg je dat je elke ronde het touw goed aantrekt. Er mag nu geen enkele speling meer overblijven.

4.
Om te zorgen dat de sjorring niet meer los raakt leg je het touw uiteindelijk met een mastworp vast aan de dwarsbalk.

 

 

Diagonaalsjorring

Geschikt om twee palen als een kruis of diagonaal ten opzichte van elkaar te bevestigen. Je begint deze sjorring met een timmersteek. Haal het touw om de palen heen zoals te zien op de tekening. Vervolgens ga je net zoals bij de kruissjorring woelen door het touw tussen de twee palen door te halen, om de sjorringen heen. Je eindigt met een mastworp.

Steigersjorring

Als je gaat bouwen kan het nodig zijn om niet alleen palen dwars op elkaar te zetten, maar ook in elkaars verlengde. Zo kun je bijvoorbeeld hogere torens bouwen. Zoals je op de tekening ziet zet je het touw eerst met een mastworp of timmersteek vast op een van de palen. Vervolgens wikkel je het touw om de twee palen. Om de sjorring af te maken woel je een of twee keer en zet je het touw vast. Om de boel nog vaster te zetten kun je nog een wig tussen beide palen zetten. Dit kan een tak zijn of een houten haring. Zoals je op tekening 4 ziet is het het veiligste als je op een verbinding twee sjorringen legt.

Driepootsjorring

Voor sommige bouwwerken is het nodig om een driepootconstructie te maken, je weet wel, net als onder een fotostatief. Je begint met een timmersteek of mastworp. Vervolgens zig-zag je het touw tussen de palen door. Om het vlechten wat makkelijker te maken kun je stokjes tussen de palen steken zodat er wat ruimte tussen blijft. Vergeet dan niet om uiteindelijk het ouw toch wat aan te trekken als de stokjes niet meer nodig zijn. Je kunt vervolgens ook nog woelen en het touw vastzetten. Als je de onderkanten van de palen nu uit elkaar zet heb je een driepoot. Op een soortgelijke manier kun je een tweepoot in elkaar zetten.

 

Dit is zo'n beetje de basis die je onder de knie moet hebben om te gaan bouwen.

 

KNOPEN EN SJORRINGEN

-------------------------